Bawełna egipska, perkal czy flanela - jak wybrać materiał pościeli bawełnianej?

Flanela to materiał bawełniany o drapanej powierzchni, a ciepło bierze się z meszku i gramatury. Komplety flanelowe mają w kartach produktów 160 g/m², satynowe i makosatynowe 125-140 g/m². Perkal i satyna to sploty, bawełna egipska to surowiec, flanela to wykończenie - trzy różne poziomy opisu tej samej bawełny.

Przeczytaj również

• Makosatyna - co to za materiał i czym różni się od satyny bawełnianej?
• Czy pościel z mikrofibry jest dobra? Wady, zalety i porównanie z bawełną
• W jakiej temperaturze prać pościel? Bawełna, satyna, flanela, mikrofibra i pościel dziecięca
• Jak prać kołdrę i poduszkę z pierza? Temperatura, program i suszenie
• Przewiewna pościel - jaka pościel wybrać, żeby nie pocić się podczas snu?

Flanela - materiał, splot czy wykończenie?

Flanela to nazwa wykończenia, nie surowca. Tkanina jest najpierw tkana splotem płóciennym albo skośnym, a potem drapana - szczotkowanie wyciąga z przędzy końcówki włókien i podnosi je nad powierzchnię. Powstały w ten sposób meszek przykrywa splot, dlatego w gotowym komplecie nie widać już, czy tkanina była płócienna, czy skośna.

Bawełniana flanela jest tkana z luźniej skręconej przędzy wątku właśnie po to, żeby drapanie miało z czego wyciągnąć włókno. Producenci drapią ją jedno- albo dwustronnie, a przy pełnym procesie powtarzają zabieg po barwieniu, bo kąpiel barwiarska przygniata podniesione włókna. Wełniana flanela, ta z koszul i marynarek, jest zwykle drapana tylko z jednej strony.

To ta sama tkanina, z której szyje się koszule i piżamy, a w odzieży bywa wełniana i historycznie taka właśnie była. Nazwa została ta sama, więc surowiec trzeba czytać ze składu. Czy flanela to bawełna? W pościeli zwykle tak, ale drapać da się również poliester, a tkanina z meszkiem bywa opisywana jako flanela albo mikroflanela niezależnie od włókna. W filtrze sklepu ta tkanina - flanela - ma podaną gramaturę 160 g/m², a w nazwach produktów widnieje obok słowa „bawełna”. Jeżeli na karcie nie ma składu, warto o niego zapytać przed zakupem.

Dlaczego flanela grzeje, a perkal chłodzi?

Meszek nie grzeje sam z siebie. Podniesione włókna zatrzymują między sobą warstwę nieruchomego powietrza, a to powietrze izoluje - drapanie stosuje się w tkactwie właśnie po to, żeby podnieść właściwości izolacyjne materiału. Ten sam mechanizm działa w kocu i w odzieży z runem, a bawełna w perkalu i we flaneli jest przecież dokładnie ta sama.

Druga liczba to gramatura, czyli masa metra kwadratowego tkaniny. Komplety flanelowe deklarują 160 g/m², satynowe i makosatynowe 125-140 g/m², a perkalowe prześcieradła z wyższej półki bywają jeszcze lżejsze. Różnica 20-35 g/m² przekłada się na grubszą warstwę między ciałem a kołdrą. Na komfort cieplny składają się więc dwie liczby - gramatura pościeli i ciepłota kołdry.

Najmocniej widać to w pierwszych minutach po położeniu się. Gładka bawełna i satyna odbierają ciepło skórze, dopóki nie wyrównają z nią temperatury, a flanela tego efektu nie ma, bo styka się ze skórą wierzchołkami włókien, a nie całą płaszczyzną. Perkal działa odwrotnie i dlatego sprawdza się latem - równa siatka splotu przepuszcza powietrze i odprowadza wilgoć.

Jaka pościel na zimę jest najcieplejsza?

Najcieplejsza jest flanela, ale decyduje odczucie termiczne i temperatura sypialni, nie kalendarz. Do około 20°C w pokoju flanela sprawdza się przez cały sezon grzewczy, powyżej bywa już za ciepła dla osób, które pocą się w nocy.

Pomocne są trzy profile:

• Marzniesz pod kołdrą i nie lubisz wchodzić do zimnego łóżka - pościel flanelowa w gramaturze 160 g/m².
• Lubisz ciepło, ale przeszkadza ci puszysta faktura - gęsta satyna bawełniana w okolicach 140 g/m², która szybko przejmuje temperaturę ciała i zostaje gładka.
• Przegrzewasz się nawet zimą - perkal albo zwykła pościel bawełniana plus cieplejsza kołdra. Ciepło dokłada wtedy wypełnienie, a tkanina zostaje przewiewna.

Komplet flanelowy dobiera się do kołdry, a nie do łóżka - najczęściej 140x200 cm do kołdry jednoosobowej i 200x220 cm do dużej kołdry małżeńskiej. Pełna rozpiska wymiarów poszwy, poszewek i prześcieradła jest w osobnym tekście o rozmiarach pościeli.

Do kompletu flanelowego pasuje gładkie prześcieradło bawełniane, bo prześcieradło leży pod ciałem i tam grubość tkaniny ma mniejsze znaczenie niż przy poszwie. Drapaną tkaninę trzeba za to chronić przed wysoką temperaturą suszenia, która zbija meszek. Zasady i symbole zebraliśmy w poradniku o suszeniu w suszarce bębnowej.

Perkal - co to za materiał i dla kogo?

Perkal to gęsto tkany splot płócienny, w którym jedna nić osnowy przechodzi na przemian nad i pod jedną nicią wątku. Nazwa przysługuje tkaninie dopiero od minimum 180 nitek na cal kwadratowy - tę granicę podają zgodnie dostawcy bielizny hotelowej i europejscy sprzedawcy pościeli premium. Powierzchnia wychodzi matowa, gładka i chłodna w dotyku, bez połysku.

Gęsty splot daje wytrzymałość i odporność na pranie. Przykładowe prześcieradło perkalowe z górnej półki ma 200 nitek na cal, gramaturę 132 g/m² i dopuszczone pranie w 60°C, czyli w temperaturze, w której pościel pierze się higienicznie bez uszczerbku dla tkaniny.

Cena perkalu bierze się z przędzy. Żeby zmieścić 180 albo 200 nitek w calu, trzeba przędzy cienkiej i mocnej, a taką przędzie się z bawełny o długim włóknie. Za to samo płaci się przy satynie i tu zaczyna się sens całego porównania - perkal i satyna bywają tkane z dokładnie tego samego surowca.

Haczyk jest jeden. Splot płócienny gniecie się wyraźniej niż satynowy, więc komplet wygląda schludnie dopiero po prasowaniu, najlepiej lekko wilgotnego. Jeżeli szukasz opinii o pościeli z bawełny perkalowej, zamiast recenzji sprawdź w karcie trzy rzeczy: skład, gęstość nitek i gramaturę. One mówią o tkaninie więcej niż cudze wrażenia.

Bawełna egipska - za co się dopłaca?

Bawełna egipska to surowiec, a nie splot ani wykończenie. Chodzi o odmianę o włóknie długim, cienkim i mocnym, z której można uprząść cieńszą przędzę, a z cieńszej przędzy utkać gęstszą tkaninę. Dopłaca się więc za włókno, które dopiero potem staje się perkalem albo satyną.

Samo słowo w nazwie produktu nie jest parametrem. Egyptian Cotton Association, która zarządza znakiem Egyptian Cotton, sprawdza pochodzenie surowca testami DNA rozpoznającymi genetyczny odcisk palca egipskiej bawełny, a na swojej stronie prowadzi trzy publiczne listy producentów: akredytowanych, zawieszonych i wpisanych na czarną listę. Skoro branża musiała uruchomić takie narzędzie, to znaczy, że nazwa bywała nadużywana.

Druga pułapka to liczba nitek. Powyżej 300-400 nitek na cal nie da się już wprowadzić kolejnych pojedynczych nitek, więc tkacz wpuszcza po dwie, trzy albo cztery naraz w jednym przejściu. Tkanina robi się wtedy cięższa i bywa szorstka w dotyku, a liczba na metce rośnie bez związku z jakością. Wartości rzędu 1000 nitek spotyka się w sprzedaży detalicznej, podczas gdy hotelarstwo zamawia zwykle do 300.

W praktyce zakupowej sprowadza się to do czytania karty. Pytaj o długość włókna albo oznaczenie odmiany, o gęstość nitek w rozsądnym zakresie i o gramaturę, a przy droższych kompletach o certyfikat. Jeżeli w karcie jest wyłącznie hasło „bawełna egipska” i nic poza tym, traktuj je jak deklarację sprzedawcy. Egipska bawełna mako jest też surowcem satyny, od której wzięła nazwę pościel makosatyna - temat ma własny artykuł, więc zostawiamy go przy jednym zdaniu.

Satyna bawełniana jako punkt odniesienia

Satyna bawełniana to trzeci splot w tej układance. Nić osnowy przebiega nad kilkoma nićmi wątku, przez co na licu zostaje więcej równoległych odcinków przędzy. Stąd gładkość i delikatny połysk, który pochodzi ze splotu, a nie z domieszki poliestru.

W kartach produktów satyna i makosatyna mają 125-140 g/m², czyli mniej niż flanela. W dotyku są chłodne w pierwszej chwili, ale wyrównują temperaturę z ciałem w kilka minut i dlatego działają całorocznie. Gniotą się mniej niż perkal, bo dłuższe odcinki nitki na powierzchni łatwiej się układają.

Flanela, perkal, bawełna egipska i satyna bawełniana w tabeli

Jaka pościel najlepsza - do czego i dla kogo?

Najlepsza jest ta, która odpowiada twojemu odczuciu ciepła i temperaturze w sypialni. Pięć sytuacji zakupowych, które powtarzają się najczęściej:

• Sypialnia chłodna, sezon grzewczy, marznące stopy - flanela 160 g/m², najlepiej w komplecie z cieplejszą kołdrą.
• Jedna pościel na cały rok - satyna bawełniana w okolicach 140 g/m², bo nie ziębi zimą i nie parzy latem.
• Nadpotliwość nocna - perkal albo lekka bawełna, pranie w 60°C i rezygnacja z kompletów z domieszką poliestru.
• Pościel na prezent albo do sypialni urządzanej od zera - satyna lub makosatyna, bo nawet jednobarwny komplet wygląda na starannie dobrany, a wzory i kolory dobiera się do wnętrza.
• Dom z dziećmi i częste pranie - flanela w sezonie grzewczym, przez resztę roku gładka bawełna. Obie tkaniny po kilku praniach zyskują na miękkości, zamiast tracić właściwości.

Nową pościel wypierz przed pierwszym użyciem, osobno i w zbliżonych kolorach - temperatury i programy opisujemy w osobnym tekście o praniu pościeli. Pierwsze pranie ma jeszcze jedno zadanie: bawełna osiąga dopiero po nim swój docelowy wymiar. Producenci przewidują skurcz rzędu 5-8 procent i z tego powodu tną tkaninę z zapasem.

Podsumowanie

Trzy nazwy z tytułu opisują trzy różne rzeczy. Flanela mówi o wykończeniu powierzchni, perkal i satyna o splocie, a bawełna egipska o surowcu, z którego uprzędziono nitkę. Dopiero zestawienie tych trzech poziomów z gramaturą pozwala przewidzieć, jak komplet zachowa się w łóżku.

Jeżeli kupujesz pościel na sezon grzewczy, zacznij od gramatury i od tego, jak znosisz ciepło w nocy. Pełną ofertę znajdziesz w kompletach pościeli, gdzie tkaniny, rozmiary i gramatury filtruje się w jednym miejscu.

FAQ - najczęstsze pytania o flanelę, perkal i bawełnę egipską

Czy flanela to bawełna?

W pościeli zwykle tak, ale flanela to nazwa wykończenia, nie surowca. Drapać można bawełnę, wełnę i włókna syntetyczne, a meszek przykrywa splot, więc po samym wyglądzie tego nie rozpoznasz. Rozstrzyga skład na karcie produktu albo na metce, gdzie szukaj zapisu „100% bawełna”.

Czy flanela kurczy się w praniu?

Bawełna pościelowa osiąga docelowy wymiar dopiero po pierwszym praniu, a producenci przewidują skurcz rzędu 5-8 procent i tną tkaninę z zapasem. Skurcz ograniczysz praniem w 40°C i suszeniem bez wysokiej temperatury. Drapana tkanina reaguje na gorącą suszarkę mocniej niż gładka, bo traci wtedy również meszek.

Perkal czy satyna bawełniana - co wybrać do sypialni?

Perkal przy gęstości od 180 nitek na cal kwadratowy daje chłodną, matową powierzchnię i wytrzymuje pranie w 60°C, ale wymaga prasowania. Satyna przy 125-140 g/m² jest gładka, mniej się gniecie i szybciej przejmuje ciepło ciała. Dla osób pocących się w nocy lepszy będzie perkal.

Czy bawełna egipska jest lepsza od zwykłej bawełny?

Długie włókno pozwala uprząść cieńszą i mocniejszą nitkę, więc tkanina wychodzi gładsza i trwalsza. Decyduje jednak parametr, nie nazwa. Znak Egyptian Cotton przyznaje się po teście DNA potwierdzającym pochodzenie włókna, a producentów, którym zawieszono akredytację, branżowe zrzeszenie wpisuje na publiczną listę zawieszonych.

Jaka pościel jest najcieplejsza na zimę?

Flanela, bo przy 160 g/m² i drapanej powierzchni zatrzymuje najwięcej powietrza spośród tkanin bawełnianych w ofercie. Satyna bawełniana przy 125-140 g/m² wypada druga i jest wyborem dla osób, którym flanela przeszkadza fakturą. Największy wpływ na ciepło ma jednak kołdra, nie poszwa.